Đây là mục tiêu quan trọng nhất của chính sách tiền tệ thắt chặt.
Lạm phát là sự gia tăng liên tục của mức giá chung trong nền kinh tế, làm giảm sức mua của đồng tiền. Khi lạm phát cao, thu nhập thực tế của người dân giảm nếu tiền lương không tăng tương ứng. Doanh nghiệp cũng gặp khó khăn trong việc dự báo chi phí, xây dựng kế hoạch sản xuất và đầu tư.
Thông qua việc hạn chế tổng cầu và tốc độ mở rộng tiền tệ, chính sách thắt chặt góp phần giảm áp lực tăng giá. Khi cầu hàng hóa, dịch vụ giảm bớt, doanh nghiệp khó tăng giá bán như trước; từ đó, tốc độ lạm phát có thể giảm.
Tuy nhiên, chính sách tiền tệ thắt chặt đặc biệt có hiệu quả đối với lạm phát do tổng cầu. Nếu lạm phát bắt nguồn chủ yếu từ cú sốc cung như giá dầu tăng, thiên tai hoặc đứt gãy chuỗi cung ứng, việc tăng lãi suất có thể không giải quyết trực tiếp nguyên nhân gốc rễ.
Khi lạm phát cao, sức mua của đồng nội tệ suy giảm. Chính sách thắt chặt góp phần củng cố niềm tin của người dân và doanh nghiệp vào giá trị đồng tiền.
Nếu thị trường tin rằng ngân hàng trung ương kiên quyết kiểm soát lạm phát, kỳ vọng tăng giá có thể giảm. Khi đó, người lao động, doanh nghiệp và người tiêu dùng có xu hướng đưa ra các quyết định về tiền lương, giá bán và chi tiêu hợp lý hơn.
Tín dụng ngân hàng là nguồn vốn quan trọng đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và đầu tư. Tuy nhiên, tín dụng tăng quá nhanh có thể làm gia tăng rủi ro:
Chính sách thắt chặt giúp kiểm soát tốc độ mở rộng tín dụng và nâng cao yêu cầu thẩm định, phân bổ vốn.
Trong một số trường hợp, lãi suất nội tệ tăng có thể làm tài sản bằng nội tệ hấp dẫn hơn, hỗ trợ nhu cầu nắm giữ nội tệ và giảm áp lực mất giá.
Tuy nhiên, tác động đến tỷ giá không phải lúc nào cũng giống nhau. Tỷ giá còn chịu ảnh hưởng của cán cân thương mại, dòng vốn quốc tế, kỳ vọng thị trường, chính sách tiền tệ của các nước khác và mức độ rủi ro của nền kinh tế.
Khi tín dụng giá rẻ kéo dài, dòng tiền có thể chảy mạnh vào bất động sản, chứng khoán hoặc các tài sản đầu cơ. Giá tài sản tăng nhanh hơn giá trị kinh tế cơ bản có thể tạo ra bong bóng.
Thắt chặt tiền tệ làm tăng chi phí sử dụng đòn bẩy tài chính, hạn chế vay vốn đầu cơ và góp phần giảm nguy cơ hình thành các mất cân đối tài chính.
Lạm phát do tổng cầu tăng mạnh
Chi tiêu của hộ gia đình, doanh nghiệp và Chính phủ tăng nhanh, vượt khả năng cung ứng của nền kinh tế.
Cung tiền và tín dụng tăng quá nhanh
Lượng tiền lưu thông và dư nợ tín dụng tăng mạnh, thúc đẩy tiêu dùng, đầu tư và hoạt động đầu cơ.
Nền kinh tế có dấu hiệu quá nóng
Sản lượng thực tế tăng vượt mức bền vững, thị trường lao động căng thẳng và áp lực tiền lương, giá cả gia tăng.
Áp lực mất giá đồng nội tệ
Dòng vốn ra, kỳ vọng mất giá hoặc chênh lệch lãi suất có thể tạo áp lực lên tỷ giá và thị trường ngoại hối.