Theo The Saigon Times

Trong thập kỷ qua, các công ty Việt Nam đã vượt ra khỏi phạm vi xuất khẩu nhỏ lẻ sang thị trường ASEAN, ngày càng hội nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực để tìm kiếm cơ hội tăng trưởng lớn hơn.

Công ty Thực phẩm Phương Đông (Orico) trước năm 2015 chỉ xuất khẩu vài nghìn tấn gạo sang Philippines mỗi năm, nhưng năm ngoái con số này đã vượt quá 350.000 tấn, đưa công ty trở thành một trong bốn nhà xuất khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam sang nước này. Giám đốc điều hành, ông Nguyễn Việt Anh, cho biết cách đây một thập kỷ, sự cạnh tranh giữa Việt Nam và Thái Lan tại thị trường Philippines khá cân bằng, với thị phần gần như ngang nhau. "Nhưng hiện nay, gạo Việt Nam đang chiếm ưu thế vượt trội." Số liệu chính thức cho thấy 85% lượng gạo nhập khẩu của Philippines hiện nay đến từ Việt Nam. Ông Anh cho rằng thành công này là nhờ vào việc phát triển các giống lúa trong nước, giúp sản phẩm ngày càng phù hợp với nhu cầu thị trường. Vị trí địa lý gần gũi cũng cho phép hàng hóa đến Philippines chỉ trong vòng 7 đến 12 ngày, tạo ra lợi thế đáng kể về logistics và vòng quay vốn.

Câu chuyện của Orico phản ánh bức tranh rộng hơn về quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và 10 thành viên khác của ASEAN. Kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và các nước ASEAN đã tăng từ 41,5 tỷ USD năm 2016 lên gần 91 tỷ USD năm ngoái. Con số này tăng gấp 28 lần kể từ năm 1995, khi Việt Nam gia nhập ASEAN. Vị thế kinh tế của Việt Nam trong ASEAN đã được cải thiện đáng kể trong thập kỷ qua, ông Nguyễn Quốc Việt, Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách Việt Nam, cho biết. Sau khi tụt hậu so với nhóm ASEAN-6 (sáu nền kinh tế lớn nhất khu vực), Việt Nam hiện đã tiến gần đến ASEAN-4 và có thể so sánh với Singapore, Malaysia và Indonesia về một số khía cạnh kinh tế, ông nói. Điều này một phần là nhờ việc sử dụng hiệu quả các hiệp định thương mại và đầu tư trong ASEAN, ông cho biết.

Trong giai đoạn đầu hội nhập, Việt Nam chủ yếu hướng đến việc thúc đẩy xuất khẩu, nhưng hiện nay mục tiêu đã mở rộng bao gồm thu hút đầu tư, tham gia chuỗi sản xuất khu vực và dần trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới cung ứng của ASEAN. Sự chuyển biến này được phản ánh trong những kết quả đạt được trong chuyến thăm gần đây của ông Tô Lâm, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam kiêm Chủ tịch nước, tới Singapore, Thái Lan và Philippines.

Việt Nam và Singapore, nền kinh tế lớn thứ hai Đông Nam Á sau Indonesia, đã ký tuyên bố chung về tăng cường khả năng phục hồi chuỗi cung ứng, cùng với một số văn kiện hợp tác về thương mại, đầu tư và logistics. Tại Thái Lan, hãng hàng không giá rẻ Vietjet Air và Văn phòng Hành lang Kinh tế phía Đông đã ký biên bản ghi nhớ về việc phát triển trung tâm bảo dưỡng, sửa chữa và vận hành máy bay.

Việt Nam và Philippines đã nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Tăng cường và đặt mục tiêu sớm nâng kim ngạch thương mại song phương lên 10 tỷ USD. Hai bên cũng nhất trí mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực mới như kinh tế số, kinh tế xanh, nông nghiệp công nghệ cao và năng lượng tái tạo. Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. cho biết Việt Nam là đối tác quan trọng của Philippines, một đối tác đã đóng góp vào an ninh lương thực của đất nước ông.

Trong khi thương mại vẫn là nền tảng của hợp tác kinh tế nội khối, đầu tư và phát triển cơ sở hạ tầng sản xuất đang trở thành động lực tăng trưởng mới cho các nước thành viên ASEAN. Điều này được phản ánh trong mô hình Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore, một trong những biểu tượng thành công nhất của hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Singapore trong gần ba thập kỷ qua.

Trong chuyến thăm gần đây, Bí thư Đảng ủy Lâm Trịnh Nguyệt Nga và Thủ tướng Singapore Lawrence Wong đã chứng kiến ​​lễ bàn giao giấy chứng nhận đầu tư cho 5 dự án Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore (VSIP) mới tại Việt Nam. Mạng lưới VSIP trong nước dự kiến ​​sẽ mở rộng lên 30 trong năm nay từ 20 dự án năm ngoái. Theo Báo cáo Đầu tư ASEAN, tính đến năm 2024, các nước ASEAN đã đầu tư tổng cộng gần 113 tỷ USD vào Việt Nam, trong đó Singapore là nhà đầu tư lớn nhất. Ông Việt cho biết, VSIP giúp thiết lập các tiêu chuẩn mới về cơ sở hạ tầng, quản trị và môi trường đầu tư, đồng thời tạo hiệu ứng lan tỏa bằng cách thu hút các nhà đầu tư tiên phong và thúc đẩy hình thành hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ. VSIP cũng là mô hình hàng đầu trong quá trình chuyển đổi xanh, với việc sử dụng năng lượng tái tạo, áp dụng các nguyên tắc kinh tế tuần hoàn và thu hút các mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu..

ThS. Lê Thị Hoài Trinh – KTTC