2. Mối liên hệ giữa Tín dụng xanh và Tài chính bền vững

Để hiểu mối liên hệ này, chúng ta cần phân biệt rõ ba cấp độ khái niệm theo dạng hình phễu (từ rộng đến hẹp):

2.1. Cấp 1 (Rộng nhất): Tài chính bền vững (Sustainable Finance)

Đây là khái niệm "ô dù" (umbrella concept) bao trùm nhất.

• Định nghĩa: Là bất kỳ hoạt động tài chính nào (đầu tư, tín dụng, bảo hiểm) tích hợp các tiêu chí Môi trường (E), Xã hội (S), và Quản trị (G) vào quá trình ra quyết định.
• Phạm vi:
  • E (Environmental): Tài chính cho năng lượng tái tạo, giảm phát thải (Đây chính là Tài chính xanh).
  • S (Social): Tài chính cho nhà ở xã hội, y tế, giáo dục, bình đẳng giới, hỗ trợ doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, tài chính vi mô (Social Finance).
  • G (Governance): Cấp vốn/đầu tư dựa trên điều kiện công ty phải minh bạch, chống tham nhũng, có cơ cấu HĐQT đa dạng.

2.2. Cấp 2 (Tập con): Tài chính xanh (Green Finance)

Đây là một tập con của Tài chính bền vững, chỉ tập trung vào yếu tố Môi trường (E).

• Định nghĩa: Là các dòng vốn (đầu tư, tín dụng, bảo hiểm) được huy động và phân bổ cho các dự án và sáng kiến mang lại lợi ích môi trường rõ rệt.
• Phạm vi: Bao gồm nhiều công cụ tài chính:
  • Trái phiếu xanh (Green Bonds)
  • Quỹ đầu tư xanh (Green Funds)
  • Bảo hiểm xanh (Green Insurance)
  • Và... Tín dụng xanh (Green Credit).

2.3. Cấp 3 (Công cụ cụ thể): Tín dụng xanh (Green Credit)

Đây là một công cụ (tool) hoặc một sản phẩm (product) cụ thể nằm trong lĩnh vực Tài chính xanh.

• Định nghĩa: Là hoạt động cho vay (lending) của các định chế tài chính (chủ yếu là ngân hàng) cho các dự án "xanh".
• Bản chất: Là công cụ truyền thống và quan trọng nhất của ngân hàng (cho vay) được "xanh hóa".

Tóm tắt mối quan hệ: Tài chính bền vững là mục tiêu tổng quát (bao gồm E, S và G). Tài chính xanh là một bộ phận của tài chính bền vững (chỉ tập trung vào E). Và Tín dụng xanh là một trong những công cụ chính để thực thi tài chính xanh. Nói cách khác, một ngân hàng thực hành Tài chính bền vững sẽ vừa phải phát triển Tín dụng xanh (để giải quyết vấn đề Môi trường - E), vừa phải phát triển các gói tín dụng xã hội (ví dụ: cho vay hộ nghèo - S) và vừa phải đảm bảo quản trị nội bộ minh bạch (G). Bối cảnh Việt Nam có 3 đặc điểm nổi bật: (1) Vai trò định hướng rất mạnh của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước (NHNN); (2) Nền kinh tế thâm dụng tín dụng (phụ thuộc lớn vào vốn vay ngân hàng); và (3) Mức độ dễ bị tổn thương cao bởi biến đổi khí hậu.

Lê Phúc Minh Chuyên