Trong những năm gần đây, Logistics ngày càng khẳng định vai trò quan trọng đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và thương mại. Sự phát triển nhanh của thương mại điện tử, nhu cầu giao nhận hàng hóa ngày càng lớn cùng với quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đang đặt ra yêu cầu cao hơn đối với các doanh nghiệp Logistics.
Nếu trước đây hoạt động Logistics chủ yếu tập trung vào vận chuyển và lưu kho, thì ngày nay Logistics đã trở thành một bộ phận quan trọng trong quản trị chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp không chỉ phải bảo đảm hàng hóa được vận chuyển đúng thời gian, đúng địa điểm mà còn phải kiểm soát chi phí, chất lượng dịch vụ, khả năng truy xuất và mức độ đáp ứng nhu cầu của khách hàng.
Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số và phát triển Logistics xanh đang trở thành hai xu hướng nổi bật, tác động trực tiếp đến cách thức doanh nghiệp tổ chức và quản lý hoạt động Logistics.
Công nghệ đang từng bước thay đổi phương thức hoạt động truyền thống của ngành Logistics. Các doanh nghiệp ngày càng quan tâm đến việc ứng dụng phần mềm quản lý vận tải, quản lý kho, hệ thống theo dõi đơn hàng và các nền tảng kết nối giữa doanh nghiệp với khách hàng.
Đặc biệt, những công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data) và điện toán đám mây đang mở ra nhiều cơ hội mới. Thông qua việc thu thập và phân tích dữ liệu, doanh nghiệp có thể dự báo nhu cầu, tối ưu tuyến đường, sắp xếp phương tiện, kiểm soát tồn kho và hạn chế các chi phí không cần thiết.
Ví dụ, trong hoạt động vận tải, việc sử dụng dữ liệu để lựa chọn tuyến đường phù hợp có thể giúp giảm thời gian di chuyển và hạn chế tình trạng phương tiện chạy rỗng. Trong hoạt động kho hàng, hệ thống quản lý kho hiện đại giúp doanh nghiệp kiểm soát vị trí hàng hóa, số lượng tồn kho và tốc độ luân chuyển hàng hóa chính xác hơn.
Chuyển đổi số vì vậy không đơn thuần là việc đưa máy móc và phần mềm vào hoạt động, mà còn là quá trình thay đổi phương thức quản lý, tổ chức công việc và ra quyết định dựa trên dữ liệu.
Song song với chuyển đổi số, phát triển Logistics xanh đang trở thành một yêu cầu ngày càng rõ nét. Hoạt động vận tải, kho bãi và đóng gói có thể tạo ra lượng lớn khí thải và tiêu thụ nhiều năng lượng. Vì vậy, việc giảm tác động đến môi trường đang trở thành một trong những vấn đề được doanh nghiệp và xã hội quan tâm.
Một số giải pháp có thể được triển khai như tối ưu hóa tuyến đường vận chuyển, giảm tỷ lệ xe chạy rỗng, tăng khả năng sử dụng phương tiện, ứng dụng phương tiện tiết kiệm nhiên liệu hoặc năng lượng sạch, sử dụng bao bì thân thiện với môi trường và tăng cường hoạt động logistics ngược.
Đặc biệt, việc kết hợp giữa công nghệ số và Logistics xanh có thể tạo ra hiệu quả đáng kể. Dữ liệu vận tải có thể được sử dụng để lựa chọn phương án giao hàng tối ưu, từ đó vừa giảm chi phí vừa hạn chế nhiên liệu tiêu thụ và lượng phát thải.
Sự thay đổi của ngành cũng đặt ra yêu cầu mới đối với nguồn nhân lực. Người làm Logistics trong tương lai không chỉ cần kiến thức về vận tải, kho hàng, xuất nhập khẩu và quản trị chuỗi cung ứng mà còn phải có khả năng sử dụng công nghệ và phân tích dữ liệu.
Sinh viên ngành Logistics cần chủ động trang bị các kỹ năng như sử dụng phần mềm quản lý, Excel và các công cụ phân tích dữ liệu, tư duy giải quyết vấn đề, kỹ năng giao tiếp và khả năng làm việc trong môi trường đa chức năng.
Bên cạnh kiến thức chuyên môn, tư duy về phát triển bền vững cũng ngày càng quan trọng. Một nhân sự Logistics có năng lực không chỉ tìm cách vận chuyển hàng hóa nhanh hơn mà còn phải biết lựa chọn phương án hiệu quả về chi phí, thời gian và môi trường.
Đây cũng là cơ hội để các cơ sở đào tạo đổi mới chương trình, tăng cường đào tạo thực hành, kết nối doanh nghiệp và đưa các tình huống thực tế vào giảng dạy. Việc giúp sinh viên hiểu được mối liên hệ giữa kiến thức trên lớp và hoạt động thực tế tại doanh nghiệp sẽ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Logistics.
Chuyển đổi số và Logistics xanh không phải là những xu hướng mang tính ngắn hạn mà đang trở thành một phần quan trọng của quá trình phát triển ngành. Doanh nghiệp nào có khả năng ứng dụng công nghệ hiệu quả, tối ưu nguồn lực và thích ứng với yêu cầu phát triển bền vững sẽ có nhiều lợi thế hơn trong môi trường cạnh tranh.
Đối với Việt Nam, sự phát triển của ngành Logistics vừa tạo ra nhiều thách thức, vừa mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp và người lao động. Đây cũng là cơ hội để các trường đại học, cao đẳng và cơ sở đào tạo Logistics tăng cường đổi mới chương trình đào tạo, gắn lý thuyết với thực tiễn và chuẩn bị cho sinh viên những năng lực phù hợp với yêu cầu của thị trường lao động.
Trong tương lai, một ngành Logistics thông minh hơn, xanh hơn và lấy con người làm trung tâm sẽ là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, đồng thời góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế.